Czytnik kodów kreskowych a weryfikator kodów. Czy skaner może ocenić jakość kodu?
Opublikowane2026-10-07 | Ireneusz JankowskiW logistyce, produkcji i magazynowaniu jakość kodów kreskowych ma kluczowe znaczenie dla niezawodnej identyfikacji produktów. Kod może wyglądać poprawnie dla człowieka, a mimo to sprawiać problemy podczas automatycznego odczytu.
Dlatego w wielu aplikacjach nie wystarczy sprawdzić, czy kod został odczytany przez skaner. Coraz częściej konieczna jest także ocena jego jakości.
W tym artykule wyjaśniamy:
- czym różni się odczyt kodu od jego weryfikacji,
- jakie normy określają jakość kodów 1D, 2D i DPM,
- czy przemysłowe czytniki, takie jak Datalogic Matrix 220 i Matrix 320, mogą pełnić funkcję weryfikatora.
Dlaczego warto weryfikować jakość kodów kreskowych?
Najprostszym testem jakości jest próba odczytu kodu skanerem. Jeżeli urządzenie zwróci poprawne dane, łatwo uznać, że wszystko działa prawidłowo.
Taki test odpowiada jednak wyłącznie na pytanie:
Czy ten konkretny czytnik był w stanie odczytać ten konkretny kod w danych warunkach?
Nie mówi natomiast nic o tym, czy kod został wykonany zgodnie z wymaganiami jakościowymi i czy będzie poprawnie odczytywany przez inne urządzenia, w innych lokalizacjach lub na kolejnych etapach procesu.
Jest to szczególnie istotne w produkcji seryjnej. Nawet niewielkie pogorszenie jakości nadruku, zmiana kontrastu, zabrudzenie powierzchni czy nieprawidłowe przechowywanie etykiet mogą prowadzić do wzrostu liczby błędów odczytu.
Przykładem może być etykieta termiczna wystawiona przez dłuższy czas na działanie światła słonecznego. Kod, który początkowo działał poprawnie, może stopniowo tracić kontrast i w efekcie stać się nieczytelny.
Profesjonalna weryfikacja jakości nie polega więc na samym odczycie kodu. Obejmuje pomiar określonych parametrów oraz ocenę zgodności z odpowiednimi normami.
Do najczęstszych przyczyn pogorszenia jakości kodów należą:
- zbyt niski kontrast,
- niewłaściwe wymiary symbolu,
- zbyt małe strefy ciszy,
- błędy geometrii kodu,
- rozmazany nadruk,
- zabrudzenia i uszkodzenia mechaniczne,
- niejednorodna powierzchnia,
- nieprawidłowo ustawiony proces znakowania.
W przypadku kodów Data Matrix i innych kodów 2D problem bywa jeszcze bardziej złożony. Szczególnie dotyczy to kodów DPM nanoszonych bezpośrednio na metal, tworzywa sztuczne czy inne powierzchnie przemysłowe.
Po co kontrolować jakość kodów podczas produkcji?
Weryfikacja jakości może stanowić ważny element kontroli procesu produkcyjnego.
Przykładowy przebieg procesu:
znakowanie produktu → kontrola jakości kodu → odczyt → identyfikacja → zapis w systemie traceability
Jeżeli jakość oznaczeń zaczyna się pogarszać, system kontroli może wykryć problem jeszcze przed przekazaniem wyrobu do kolejnego etapu produkcji lub do klienta.
Ma to szczególne znaczenie wszędzie tam, gdzie kod identyfikuje:
- produkt,
- komponent,
- numer seryjny,
- partię produkcyjną,
- opakowanie,
- jednostkę logistyczną.
Jak określa się jakość kodu kreskowego?
Jakość kodu nie jest oceniana wyłącznie na podstawie możliwości odczytu. W praktyce analizowane są konkretne parametry symbolu zgodnie z odpowiednimi normami.
ISO/IEC 15416 – kody 1D
Norma określa sposób oceny liniowych kodów kreskowych, takich jak:
- EAN/UPC,
- Code 128,
- Code 39,
- ITF-14,
- GS1-128.
ISO/IEC 15415 – kody 2D
Norma definiuje zasady oceny jakości kodów dwuwymiarowych, m.in.:
- Data Matrix,
- QR Code,
- innych kodów 2D.
ISO/IEC 29158 – kody DPM
Norma dotyczy kodów nanoszonych bezpośrednio na część lub produkt (Direct Part Marking).
Uwzględnia specyfikę oznaczeń wykonywanych na powierzchniach metalowych, plastikowych i innych materiałach przemysłowych oraz określa dedykowane metody oceny jakości.
Normy dla weryfikatorów
Osobne normy określają wymagania stawiane samym urządzeniom weryfikującym:
- ISO/IEC 15426-1 dla kodów 1D,
- ISO/IEC 15426-2 dla kodów 2D.
To ważne rozróżnienie: norma oceny jakości kodu i norma określająca wymagania dla weryfikatora nie są tym samym.
Czy przemysłowy skaner może sprawdzać jakość kodów?
Tak, ale nie każdy skaner jest pełnoprawnym weryfikatorem. Standardowy czytnik odpowiada jedynie na pytanie: Czy kod został odczytany?
W większości aplikacji wynik sprowadza się do dwóch komunikatów:
- GOOD READ,
- NO READ.
Niektóre przemysłowe czytniki oferują jednak dodatkową funkcję określaną przez Datalogic jako Code Grading. Pozwala ona analizować wybrane parametry jakości kodu i monitorować ich zmiany w czasie. Dzięki temu czytnik może odpowiedzieć nie tylko na pytanie: „Czy kod można odczytać?”, ale również: „Jakiej jakości jest kod w aktualnych warunkach procesu?”
Czy Datalogic Matrix 220 i Matrix 320 mogą oceniać jakość kodów?
Tak. Czytniki Datalogic Matrix 220 i Matrix 320 oferują funkcje Code Grading umożliwiające analizę parametrów jakości kodów 1D, 2D oraz oznaczeń DPM. Można je wykorzystać np. w aplikacjach do automatycznej kontroli procesu produkcyjnego:
Znakowanie Data Matrix → Matrix 220/320 → odczyt + ocena jakości → PLC/MES → decyzja OK/NOK
Pozwala to wykrywać problemy ze znakowaniem jeszcze podczas produkcji i reagować zanim wadliwe produkty opuszczą linię.
Należy jednak pamiętać, że:
Code Grading nie jest tym samym co formalna weryfikacja symbolu (Symbol Verification).
Weryfikator pracuje w kontrolowanych warunkach pomiarowych, podlega kalibracji i spełnia wymagania określone w odpowiednich normach. Wynik uzyskany z funkcji Code Grading jest bardzo przydatny do monitorowania procesu, ale nie stanowi formalnego certyfikatu jakości kodu.
Code grading – najważniejsze zalety
W praktyce funkcja ta najlepiej sprawdza się do wykrywania niekorzystnych zmian jakości oznaczeń.
Przykładowo czytnik może:
- odczytać kod,
- ocenić jego parametry jakościowe,
- wykryć spadek kontrastu,
- uruchomić sygnalizację świetlną,
- przesłać alarm do PLC lub MES,
- zatrzymać proces do czasu weryfikacji problemu.
Dzięki temu możliwe jest wykrycie pogarszającej się jakości nadruku lub znakowania DPM jeszcze przed pojawieniem się problemów z odczytem.
Kiedy wybrać czytnik z Code Grading?
Rozwiązanie sprawdzi się szczególnie w przypadku:
- kontroli kodów Data Matrix,
- kontroli kodów DPM,
- oceny jakości nadruku,
- monitorowania procesu znakowania,
- systemów traceability,
- automatycznej segregacji produktów OK/NOK.
Główną zaletą jest połączenie dwóch funkcji w jednym urządzeniu:
odczyt kodu + kontrola jakości.
Kiedy potrzebny jest profesjonalny weryfikator?
Dedykowany weryfikator jest konieczny, gdy wynik ma stanowić:
- formalne potwierdzenie jakości,
- element dokumentacji jakościowej,
- podstawę odbioru produktu przez klienta,
- potwierdzenie zgodności z wymaganiami branżowymi lub kontraktowymi.
Czytnik czy weryfikator?
- czytnik odpowiada na pytanie: „czy kod można odczytać?”,
- czytnik z Code Grading odpowiada dodatkowo: „jak zmienia się jakość kodu w procesie?”,
- weryfikator odpowiada: „czy kod spełnia wymagania określonej normy?”.
Najważniejszy wniosek: Jeżeli celem jest bieżąca kontrola jakości oznaczeń na linii produkcyjnej, przemysłowy czytnik z funkcją Code Grading może być bardzo skutecznym rozwiązaniem.
Jeżeli jednak wymagane jest formalne i udokumentowane potwierdzenie jakości kodu zgodnie z normami ISO, właściwym wyborem będzie profesjonalny weryfikator.
Przed wyborem urządzenia warto więc odpowiedzieć na jedno pytanie: Czy chcemy monitorować jakość kodu w procesie produkcyjnym, czy formalnie zweryfikować jego zgodność z wymaganiami normy?
